Trong cuốn sách có đề cập đến nhiều tên tuổi, nhiều tác phẩm,nhiều hiện tượng văn học trung cận đại Việt Nam. Đây chỉ là những bài bàn về một số hiện tượng trong lịch sử văn học nhìn theo quan điểm cụ thể - lịch sử nhưng là từ một góc độ nhất định: ảnh hưởng Nho giáo và nhà nho đối với văn học như: Nho giáo và văn học nghệ thuật; Nguyễn Trãi và Nho giáo; Triết lí và thơ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm; Bàn về Nguyễn Đình Chiểu - người nghệ sĩ từ và trong truyện Nôm;...