📖 MỤC LỤC CHI TIẾT SÁCH CÁC BÀI GIẢNG VỀ TƯ TƯỞNG PHƯƠNG ĐÔNG

• Lời dẫn Trang 5
• MỞ ĐẦU Trang 9
• 1. Những ý nghĩa của việc nghiên cứu Trang 9
• 2. Những khó khăn của việc nghiên cứu Trang 11
• 3. Về cách soạn bài giảng Trang 13

Chương một: CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ TÌNH HÌNH CHUNG CỦA SỰ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG TRUNG QUỐC TỪ XUÂN THU ĐẾN HÁN VŨ ĐẾ

• I. Chế độ nô lệ chủng tộc Ân - Chu Trang 15
• A. Tình hình xã hội, kinh tế, chính trị Trang 15
• 1. Một quốc gia nô lệ "tảo thục" Trang 15
• 2. Chế độ nô lệ chủng tộc Trang 16
• a. Phân biệt nguyên tôn và tiểu tôn Trang 17
• b. Phân biệt tôn và di Trang 17
• c. Phân biệt quốc và dã Trang 17
• B. Ý thức xã hội Ân - Chu Trang 18
• 1. Vu giáo Trang 18
• 2. Chính trị và đạo đức. Lẽ, Đức, Hiếu Trang 19
• 3. Nhà Chu thêm bớt vào "lẽ" nhà Ân Trang 20
• 4. Cai trị và dạy học. "Học tại quan phủ" Trang 22
• II. Xuân Thu mở đầu quá trình tan rã của chế độ nô lệ Trang 22
• A. Sự tan rã khó khăn của xã hội nô lệ Trang 22
• 1. Sự xuất hiện ruộng đất tư hữu và công thương nghiệp tư nhân Trang 22
• 2. "Phú" và "quý" tách hai. Tư gia giàu hơn công thất Trang 23
• 3. Chiến tranh kiêm tính; sự tiêu diệt các nước nhỏ, thành lập các nước lớn Trang 24
• 4. Xu thế cai trị kiểu mới. Quản Trọng, Tử Sản - tiền thân của pháp gia Trang 24
• B. Sự ra đời của kẻ sĩ quân tử và tư tưởng hiền nhân Trang 25
• 1. Tầng lớp sĩ hình thành Trang 26
• 2. Tư thục ra đời. Học xuống tư nhân Trang 27
• 3. Hiền nhân, mẫu người của thời đại Trang 27
• III. Đấu tranh quyết liệt và sự phát triển tư tưởng huy hoàng thời Chiến Quốc Trang 28
• A. Sự tan rã đại quy mô của chế độ nô lệ. Chế độ phong kiến hình thành từng bước Trang 28
• 1. Kinh tế phát triển với quy mô rộng lớn, sâu sắc, gấp rút Trang 28
• 2. Chính trị: những vấn đề mới đòi hỏi giải quyết Trang 29
• 3. Những cuộc biến pháp triệt để Trang 30
• a. Biến pháp Lý Khôi Trang 30
• b. Biến pháp Thương Ương Trang 31
• B. Tư tưởng học thuật nở rộ Trang 32
• 1. Địa vị đặc biệt của kẻ sĩ thời Chiến Quốc Trang 32
• 2. Bách gia tranh minh Trang 33
• 3. Học cung Tắc Hạ Trang 34
• IV. Nhà nước phong kiến chuyên chế hình thành (từ Tần đến Hán Vũ Đế Trang 34
• A. Nhà nước phong kiến chuyên chế trên lãnh thổ thống nhất Trang 34
• 1. Tần Thuỷ Hoàng xây dựng quốc gia thống nhất Trang 35
• 2. Khủng hoảng trong việc trị nước. Nhà Tần mất, nhà Hán thịnh trị trong thời Văn Cảnh Trang 35
• 3. Hán Vũ Đế củng cố nhà nước phong kiến chuyên chế Trang 36
• B. Xã hội phong kiến Tần - Hán Trang 37
• 1. Kinh tế tự nhiên lấy hộ tiểu nông làm đơn vị Trang 37
• 2. Thôn lạc tự trị kiểu hương đảng tộc cư và sự thống trị theo kiểu gia trưởng của địa chủ hào tộc Trang 38
• 3. Ruộng đất thuộc vua, thủ công của nhà nước - Cơ sở cho nhà nước phong kiến tập quyền chuyên chế Trang 39
• 4. Mâu thuẫn xã hội và đấu tranh giai cấp Trang 39
• a. Mâu thuẫn giữa trung ương và phiên vương Trang 40
• b. Mâu thuẫn giữa hào tộc và hoàng tộc Trang 40
• c. Mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ Trang 41
• C. Hình thành ý thức hệ thống phong kiến. Kinh học ra đời Trang 41
• 1. Vấn đề mới, điều kiện mới Trang 41
• 2. Tử học suy đồi. Xu hướng dung tục trong tôn giáo và hỗn hợp trong học thuật Trang 41
• 3. Nho gia chiếm địa vị độc tôn. Kinh học ra đời Trang 42

Chương hai: KHỔNG TỬ, NGƯỜI HIỀN GIẢ MỞ ĐẦU TƯ HỌC

• I. Thân thế, sự nghiệp. Tư liệu nghiên cứu Trang 45
• II. Học thuyết cải lương của Khổng Tử Trang 46
• A. Nguyện vọng cứu thế, tôn Chu Trang 47
• 1. Cứu thế và chính trị huệ dân Trang 47
• 2. "Ta theo nhà Chu, thuật mà không tác" Trang 48
• B. Học thuyết "đạo của người sĩ quân tử" Trang 49
• 1. Trung dung là chí đức Trang 49
• 2. "Nhân" - hạt nhân trung tâm của học thuyết Khổng Tử Trang 50
• a. Nhân là đức mục thuộc phạm trù quân tử và bao trùm các đức mục khác Trang 52
• b. Nhân là trung thứ Trang 54
• c. "Khắc kỷ phục lễ là nhân" Trang 54
• d. Hiếu để là gốc của nhân Trang 57
• 3. Quan điểm chính trị đạo đức Trang 59
• a. Chính danh Trang 59
• b. Đức trị Trang 60
• c. Thượng hiền trong khuôn khổ thân thân Trang 61
• d. Ba đạt đức của người quân tử: nhân, trí, dũng Trang 62
• e. "Không biết mệnh không phải là quân tử" Trang 64
• III. Giá trị và địa vị của Khổng Tử Trang 66

Chương ba: BÁCH GIA TRANH MINH

Tiết một: MẶC ĐỊCH VÀ DƯƠNG CHU CHỐNG NHO GIA

• I. Mặc Địch và thuyết kiêm ái Trang 72
• A. Con đường chống Chu lễ Trang 72
• 1. Phi mệnh Trang 72
• 2. Cơ sở nhận thức luận mới Trang 73
• a. "Thụ" và danh Trang 73
• b. "Cố" và "loại" Trang 74
• c. Tiêu chuẩn của chân lý. Tam pháp biểu Trang 74
• 3. Bỏ lễ nhà Chu theo lễ nhà Hạ Trang 75
• 4. Vừa "thuật" vừa "tác", mở đầu biện phong Trang 76
• B. "Kiêm ái", hạt nhân học thuyết Mặc Tử Trang 77
• 1. Kiêm ái và biệt ái Trang 77
• 2. Nội dung thuyết kiêm ái Trang 77
• a. Chống phân biệt người theo tôn tộc, thân phận Trang 77
• b. Lấy lợi lẫn cho nhau làm cơ sở kiêm ái Trang 78
• c. Không phải huệ dân mà là hy sinh cho thiên hạ Trang 79
• C. Mấy quan điểm chính trị và hiền nhân của Mặc Tử Trang 79
• 1. Tiết dụng và phi công Trang 79
• 2. Thượng đồng và thượng hiền. Đổ thức về nhà nước lý tưởng mới Trang 81
• a. Về nguồn gốc nhà nước Trang 81
• b. Thượng hiền chống thân thân Trang 82
• c. Một nhà nước mạnh mà thống nhất - Thượng đồng Trang 83
• 3. Quan điểm người hiền và đạo đức quan của Mặc Tử Trang 85
• D. Ràng buộc của ý thức hệ cũ. Canh tân và phục cổ Trang 85
• II. Dương Chu và thuyết vị ngã Trang 86
• A. Từ ẩn sĩ đến Đạo gia Trang 86
• B. Vị ngã chống cứu thế Trang 87
• 1. Quan niệm con người của phái vị ngã Trang 87
• 2. Nội dung lý luận của phái vị ngã Trang 87
• a. Toàn tính bảo chân Trang 87
• b. Bất dị vật lụy hình Trang 88
• III. "Kiêm ái" và "Vị ngã" đều phá hoại ý thức hệ Tây Chu Trang 89

Tiết hai: ĐẠO GIA PHÁT TRIỂN VÀ CHI PHỐI CÁC HỌC PHÁI KHÁC

• I. Từ Vị ngã đến Đạo. Ba phái Đạo gia Trang 91
• II. Phái Tống Doãn (Tống Kiên và Doãn Văn Trang 92
• 1. Thuyết tinh khí và đạo. Bản thể luận Trang 93
• a. Thuyết tinh khí Trang 93
• b. Đạo và đức Trang 94
• 2. Tiếp vật đầu tiên phải biệt hữu. Cách dưỡng tâm. Nhận thức luận Trang 95
• a. "Bỉ" tồn tại khách quan. Tri thức phản ánh thực tế, thực quyết định danh Trang 96
• b. Dục và biệt hữu Trang 97
• c. Đạo tĩnh nhân: lấy vật làm chuẩn Trang 98
• 3. Người thánh nhân vị ngã và cứu thế Trang 98
• a. Cứu dân khỏi chiến và đấu Trang 99
• b. Lễ nhạc, thi thư và tu dưỡng Trang 100
• c. Bắt chước đạo và lý tưởng pháp trị Trang 100
• d. Người thánh nhân vui lấy thân mình Trang 101
• III. Phái tác giả Đạo đức kinh Trang 102
• A. Học thuyết Đạo, Đức Trang 102
• 1. Bản chất Đạo Trang 102
• a. Vô Trang 103
• b. Thường Trang 103
• c. Quan hệ hữu và vô Trang 103
• 2. Quá trình từ vô sang hữu. Đổ thức tạo lập vũ trụ Trang 104
• 3. Quy luật vận động của Đạo. Biện chứng pháp và tuần hoàn luận Trang 105
• a. Thế giới vô, tức Đạo có thuộc tính vĩnh cửu; thế giới hữu (trời đất, người, vạn vật) không vĩnh cửu, luôn biến đổi Trang 105
• b. Trong thế giới vô, Đạo vận động theo quy luật tuần hoàn Trang 106
• 4. Nhận thức bằng tĩnh quan và huyền lãm Trang 106
• B. Người thánh nhân vô tri vô dục Trang 107
• C. Lý tưởng nước nhỏ dân ít và chính trị vô vi Trang 109
• 1. Hữu vi là nguyên nhân làm xã hội loạn ly Trang 109
• 2. Lý tưởng huyền đồng, nước nhỏ dân ít Trang 109
• 3. Chính trị vô vi Trang 110
• 4. Tư tưởng quyền thuật Trang 110
• IV. Phái Thận - Đáo Trang 111
• A. Lấy đạo mà xem vật. Bỏ trí, kỷ Trang 111
• B. Lấy đạo làm cơ sở lý luận cho "pháp trị" Trang 112
• 1. Vạn vật tề mà bất đồng. Công và phân Trang 112
• 2. Nước và vua dựa vào thế, vị chứ không vào hiền tử Trang 112
• 3. Pháp trị Trang 113
• C. Tự vị phục vụ pháp trị Trang 113

Tiết ba: MẠNH TỬ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG NHO GIA THEO HƯỚNG DUY TÂM CHỦ QUAN

• I. Phái Tăng - Tư - Mạnh Trang 117
• II. Học thuyết Trang 119
• A. "Vạn vật đều có sẵn trong mình ta" Trang 120
• 1. Thành và trung hòa. Một bản thể đạo đức Trang 120
• a. Thành Trang 120
• b. Trung hòa khác với trung dung Trang 121
• 2. Tính thiện. Biết tính mình là biết trời Trang 122
• a. Tâm, thiện đoan và lương tri, lương năng Trang 122
• b. Vật dục và khí hạo nhiên Trang 123
• c. Tâm, tính và thiện Trang 123
• 3. Tồn tâm, dưỡng tính và thờ trời Trang 125
• 4. Mệnh và lực. Tự do và chủ động của con người Trang 127
• 5. Từ duy tâm chủ quan đến tôn giáo Trang 128
• B. Nhân nghĩa và nhân chính Trang 129
• 1. "Dân vi quý" và tư tưởng nhân nghĩa Trang 129
• a. Lao tâm và lao lực Trang 129
• b. Dân là quý Trang 129
• c. Nhân nghĩa Trang 130
• 2. Nhân chính Trang 131
• 3. Chống bá đạo và vấn đề thống nhất Trang 132
• a. Quá trình từ Tam vương, Ngũ bá sang Thất hùng Trang 132
• b. Thiện nhượng và chinh tru Trang 132
• c. Quan niệm "trung" Trang 133
• III. Kết luận Trang 134