Sự hình thành nền kinh tế thị trường
- Thứ tư - 10/07/2024 11:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nước ta đi lên chủ nghiã xã hộibỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa là tất yếu lịch sử .Điều này hoàn toàn phù hợp với tiến trình phát triển khách quan của lịch sử nhân loại. Nhưng vấn đề là chúng ta lựa chọn mô hình kinh tế nào để xây dựng LLSX hiện đại cho CNXH.Trước đây cũng giống như các nước XHCN khác chúng ta đã lựa chọn mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung để xây dựng CNXH.Nhưng thực tế đã chứng minh là mô hình này không phù hợp nó làm cho nền kinh tế rơi vào tình trạng trì trệ các quy luật kinh tế khách quan bị vi phạm làm cho động lực phát triển kinh tế bị thủ tiêu .Đứng trước tình hình đó Đảng ta trên cơ sở đúc rút kinh nghiệm thực tế và lý luận chủ nghĩa Mác –Lê nIn tư tưởng Hồ Chí Minh đã đề ra đường lôí kinh tế mới với nội dung quan trọng : Chuyển nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN .Đây là bước ngoặt quan trọng trong quá trình xây dựng CNXH Nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam đã vận hành được hơn 10 năm .Nó đã thu được nhiều thành tựu to lớn gIúp nền kinh tế của chúng ta thoát khỏi khủng hoảng, kinh tế dần đi vào ổn định và phát triển .Đời sống của nhân dân ngày càng nâng cao .Tuy vậy nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta cũng bộc lộ những khuyết tật có ảnh hưởng không tốt đã đặt ra cho nhiều người câu hỏi : có hay không kinh tế thị trường định hướng XHCN? KTTT định hướng XHCN là gì và những đặc trưng cơ bản của KTTT định hướng XHCN ? Để trả lời những câu hỏi trên đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu lý luận cùng làm rõ về mặt lý luận nhận thức cũng như thực tiễn và đều kết luận sự lựa chọn KTTT định hướng XHCN của Đảng và nhà nước ta đã chọn là một mô hình kinh tế của đất nước trong tiến trình đổi mới và phát triển là hoàn toàn đúng đắn
Ảnh bìa của Tiểu luận Sự hình thành nền kinh tế thị trường
I.SỰ CẦN THIẾT PHẢI HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KTTT ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở NƯỚC TA
1.Quan nIệm về KTTT
Lịch sử phát triển của sản xuất và đời sống xã hội của nhân loại đã và đang trải qua hai kIểu tổ chức kinh tế thích ứng với trình độ phát triển của LLSX và phân công lao động xã hội .Hai thời đại kinh tế khác hẳn nhau về chất .Đó là thời đại kinh tế tự nhiên tự cung , tự cấp và thời đại kinh tế hàng hóa mà giai đoạn cao của nó là kinh tế thị trường . Vậy vấn đề đặt ra là kinh tế thị trường là gì ? Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về kinh tế thị trường nhưng có thể tựu trung lại chúng ta có thể khẳng định rằng KTTT là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hóa trong đó từ sản xuất đến tiêu dùng đều thông qua thị trường .Nói cách khác KTTT là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hóa trong đó các quan hệ kinh tế đều được tiền tệ hóa kinh tế hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường gọi là kinh tế thị trường
Sự hình thành phát triển KTTT gắn liền với sự phát triển của CNTB như vậy một câu hỏi lớn được đặt ra là KTHH hay KTTT có phải riêng cuả chủ nghĩa tư bản?
Theo lối tư duy cũ , đã có không ít ý kiến đã đem đối lập lý luận kinh tế Mac-Lênin với lý thuyết kinh tế thị trường .Theo họ thì KTTT được xây dựng trên cơ sở các học thuyết tư sản coi KTTT đồng nhất với kinh tế tư bản chủ nghĩa và là sản phẩm riêng của CNTB.Theo ý kiến của em thì các quan trên hoàn toàn sai lầm .Chúng ta không thể đồng nhất giữa hai phạm trù tiến trình phát triển của các kiểu tổ chức xã hội và tiến trình phát triển của các hình thái kinh tế xã hội .Trong chủ nghĩa duy vật lịch sử Mac đã chỉ ra loài người phát triển từ thấp đến cao trải qua các hình thái kinh tế xã hội:Cộng sản nguyên thủy , chiêm hữu nô lệ ,phong kiến , tư bản chủ nghĩa ,cộng sản chủ nghĩa với hình thức ban đầu là CNXH còn tiến trình lịch sử phát triển của các kiểu tổ chức có hai hình thức cơ bản đó là kinh tế tự cấp tự túc kinh tế hàng hóa mà giai đọan cao của nó là KTTT.Một kiểu sản xuất xã hội có thể tồn tại và phát triển trong nhiều hình thái kinh tế xã hội khác nhau ví dư kiểu tổ chức tự túc tự cấp đã thống lĩnh trong suốt giai đoạn nền kinh tế ở trình độ thấp ban đầu như xã hội cộng sản nguyên thủy chiếm hữu nô lệ ,phong kiến và hiện nay nó vẫn còn tồn tại trong những vùng những nơi kém phát triển. Như vậy có thể nói phương thưc sản xuất như là một công nghệ mà các xã hội khác nhau sử dụng công nghệ đó như thế nào phục vụ lợi ích của ai.Theo lý luận như trên thì KTTT cũng là công nghệ tổ chức kinh tế nhằm phát triển kinh tế có hiệu quả nhất trong giai đoạn hiện nay. Nhưng việc áp dụng công nghệ đó ở mỗi nước do điều kiện kinh tế thị trường cũng như những mô hình cụ thể khác nhau như nến kinh tế của Đức , Nhật Bản hay của Trung Quốc...Hiện nay KTTT là kiểu tổ sản xuất xã hội đạt hiệu qủa cao nhất và chưa có kiểu nào tốt hơn do đó KTTT sẽ tồn tại lâu dài trên con đường xây dựng một xã hội có trình độ văn minh hơn có nghĩa là KTTT tồn tại dưới chủ nghĩa tư bản và cũng tồn tại dưới CNXH.
1.Quan nIệm về KTTT
Lịch sử phát triển của sản xuất và đời sống xã hội của nhân loại đã và đang trải qua hai kIểu tổ chức kinh tế thích ứng với trình độ phát triển của LLSX và phân công lao động xã hội .Hai thời đại kinh tế khác hẳn nhau về chất .Đó là thời đại kinh tế tự nhiên tự cung , tự cấp và thời đại kinh tế hàng hóa mà giai đoạn cao của nó là kinh tế thị trường . Vậy vấn đề đặt ra là kinh tế thị trường là gì ? Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về kinh tế thị trường nhưng có thể tựu trung lại chúng ta có thể khẳng định rằng KTTT là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hóa trong đó từ sản xuất đến tiêu dùng đều thông qua thị trường .Nói cách khác KTTT là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hóa trong đó các quan hệ kinh tế đều được tiền tệ hóa kinh tế hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường gọi là kinh tế thị trường
Sự hình thành phát triển KTTT gắn liền với sự phát triển của CNTB như vậy một câu hỏi lớn được đặt ra là KTHH hay KTTT có phải riêng cuả chủ nghĩa tư bản?
Theo lối tư duy cũ , đã có không ít ý kiến đã đem đối lập lý luận kinh tế Mac-Lênin với lý thuyết kinh tế thị trường .Theo họ thì KTTT được xây dựng trên cơ sở các học thuyết tư sản coi KTTT đồng nhất với kinh tế tư bản chủ nghĩa và là sản phẩm riêng của CNTB.Theo ý kiến của em thì các quan trên hoàn toàn sai lầm .Chúng ta không thể đồng nhất giữa hai phạm trù tiến trình phát triển của các kiểu tổ chức xã hội và tiến trình phát triển của các hình thái kinh tế xã hội .Trong chủ nghĩa duy vật lịch sử Mac đã chỉ ra loài người phát triển từ thấp đến cao trải qua các hình thái kinh tế xã hội:Cộng sản nguyên thủy , chiêm hữu nô lệ ,phong kiến , tư bản chủ nghĩa ,cộng sản chủ nghĩa với hình thức ban đầu là CNXH còn tiến trình lịch sử phát triển của các kiểu tổ chức có hai hình thức cơ bản đó là kinh tế tự cấp tự túc kinh tế hàng hóa mà giai đọan cao của nó là KTTT.Một kiểu sản xuất xã hội có thể tồn tại và phát triển trong nhiều hình thái kinh tế xã hội khác nhau ví dư kiểu tổ chức tự túc tự cấp đã thống lĩnh trong suốt giai đoạn nền kinh tế ở trình độ thấp ban đầu như xã hội cộng sản nguyên thủy chiếm hữu nô lệ ,phong kiến và hiện nay nó vẫn còn tồn tại trong những vùng những nơi kém phát triển. Như vậy có thể nói phương thưc sản xuất như là một công nghệ mà các xã hội khác nhau sử dụng công nghệ đó như thế nào phục vụ lợi ích của ai.Theo lý luận như trên thì KTTT cũng là công nghệ tổ chức kinh tế nhằm phát triển kinh tế có hiệu quả nhất trong giai đoạn hiện nay. Nhưng việc áp dụng công nghệ đó ở mỗi nước do điều kiện kinh tế thị trường cũng như những mô hình cụ thể khác nhau như nến kinh tế của Đức , Nhật Bản hay của Trung Quốc...Hiện nay KTTT là kiểu tổ sản xuất xã hội đạt hiệu qủa cao nhất và chưa có kiểu nào tốt hơn do đó KTTT sẽ tồn tại lâu dài trên con đường xây dựng một xã hội có trình độ văn minh hơn có nghĩa là KTTT tồn tại dưới chủ nghĩa tư bản và cũng tồn tại dưới CNXH.