Công pháp và tư pháp trong hiến pháp tư bản chủ nghĩa
- Thứ tư - 10/07/2024 11:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cuộc cách mạng tư sản đã mở đầu lịch sử thế giới cận đại bằng hàng loạt các cuộc cách mạng lớn như ở Anh, Pháp, Hoa kì … và có ảnh hưởng lớn đến tiến trình lịch sử của thế giới. Sự ra đời nhà nước tư sản là hệ quả tất yếu của quá trình phát triển phương thức tư bản chủ nghĩa và song song với nó là sự ra đời của pháp luật tư sản. Có thể nói sự ra đời của pháp luật tư sản đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử lập pháp của lịch sử nhân loại. Từ đây loài người được biết đến một bản hiến pháp, trong đó quy định những quyền và tự do của công dân mà trước đây chưa bao giờ dám nghĩ đến. Rất nhiều tư tưởng tiến bộ xuất phát từ những ngày đầu hình thành nên pháp luật tư sản vẫn còn giữ nguyên giá trị và không ngừng thúc đẩy sự phát triển xã hội. Trong xã hội hiện đại và phát triển ngày nay, chúng ta sẽ tiếp tục phát huy những mặt mạnh và loại trừ nhưng mặt yếu của nó, góp phần làm nên một thế giới hoà bình, sự phát triển bền vững và đảm bảo “mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng, tự do và mưu cầu hạnh phúc…” như trong bản hiến pháp nước Mỹ năm 1787.
Ảnh bìa của Tiểu luận Công pháp và tư pháp trong hiến pháp tư bản chủ nghĩa
1. Hình thức biểu hiện
Pháp luật tư sản biểu hiện chủ yếu dưới luật thành văn, được ghi trong các văn bản pháp luật một cách rõ ràng. Các loại văn bản pháp luật tư sản cũng hết sức phong phú, điển hình nhất cần phải kể đến là hiến pháp, luật, các sắc lệnh và nghị định trong khi đó hình thức phổ biến của pháp luật phong kiến là tập quán pháp và được ban hành dưới dạng lệnh, chiếu chỉ, khẩu lệnh…của nhà vua.
Nếu như luật pháp phong kiến là sự kết hợp của Lễ và Hình, sự kết hợp giữa Đức trị với Pháp trị và hoà đồng giữa quy phạm pháp luật với quy phạm đạo đức thì pháp luật tư sản chủ yếu là các đạo luật và luật. Giai cấp tư sản không cho rằng việc dùng đạo đức để răn đe, giáo huấn là có hiệu quả hơn pháp trị.
2. Nguồn luật
Pháp luật tư sản giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh gồm có hai hệ thống pháp luật: Thứ nhất là hệ thống hệ thống pháp luật lục địa gồm pháp luật của Pháp, của các nước tư bản ở lục địa châu Âu và các nước thuộc địa của Pháp và thứ hai là hệ thống pháp luật Anh- Mỹ và các nước thuộc địa của hai nước này như Úc, Canada…Nếu như nguồn luật chủ yếu của hệ thống pháp luật lục địa là các bộ luật mới được xây dựng thì nguồn luật chủ yếu của hệ thống pháp luật Anh- Mĩ là tiền lề pháp và các bộ luật kế thừa từ pháp luật phong kiến.
Việc hệ thống hóa luật lệ ở Anh, Mỹ, Úc, có độ chính xác cao và rất khoa học, được sắp xếp theo một trình tự đặc biệt.
Pháp luật tư sản Pháp và điển hình là bộ luật Napôlêông là đại diện tiêu biểu cho sự tiến bộ trong lịch sử lập pháp. Cuộc cách mạng tư sản Pháp là sự chống phong kiến một cách triệt để nên điều đầu tiên là pháp luật xoá bỏ các quan hệ phong kiến.Từ đây dân chúng có quyền tự do kinh doanh, quyền tự do trong hôn nhân,cho phép ly hôn…
3. Cách thức phân loại
Giai cấp tư sản phân loại pháp luật thành hai ngành lớn: công pháp và tư pháp. Ngành công pháp bao gồm Luật hiến pháp, luật hành chính, luật hình sự, luật tố tụng hình sự... Ngành tư pháp bao gồm: luật dân sự, luật tố tụng dân sự, luật lao động, luật thương mại,tư pháp quốc tế…
Pháp luật tư sản biểu hiện chủ yếu dưới luật thành văn, được ghi trong các văn bản pháp luật một cách rõ ràng. Các loại văn bản pháp luật tư sản cũng hết sức phong phú, điển hình nhất cần phải kể đến là hiến pháp, luật, các sắc lệnh và nghị định trong khi đó hình thức phổ biến của pháp luật phong kiến là tập quán pháp và được ban hành dưới dạng lệnh, chiếu chỉ, khẩu lệnh…của nhà vua.
Nếu như luật pháp phong kiến là sự kết hợp của Lễ và Hình, sự kết hợp giữa Đức trị với Pháp trị và hoà đồng giữa quy phạm pháp luật với quy phạm đạo đức thì pháp luật tư sản chủ yếu là các đạo luật và luật. Giai cấp tư sản không cho rằng việc dùng đạo đức để răn đe, giáo huấn là có hiệu quả hơn pháp trị.
2. Nguồn luật
Pháp luật tư sản giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh gồm có hai hệ thống pháp luật: Thứ nhất là hệ thống hệ thống pháp luật lục địa gồm pháp luật của Pháp, của các nước tư bản ở lục địa châu Âu và các nước thuộc địa của Pháp và thứ hai là hệ thống pháp luật Anh- Mỹ và các nước thuộc địa của hai nước này như Úc, Canada…Nếu như nguồn luật chủ yếu của hệ thống pháp luật lục địa là các bộ luật mới được xây dựng thì nguồn luật chủ yếu của hệ thống pháp luật Anh- Mĩ là tiền lề pháp và các bộ luật kế thừa từ pháp luật phong kiến.
Việc hệ thống hóa luật lệ ở Anh, Mỹ, Úc, có độ chính xác cao và rất khoa học, được sắp xếp theo một trình tự đặc biệt.
Pháp luật tư sản Pháp và điển hình là bộ luật Napôlêông là đại diện tiêu biểu cho sự tiến bộ trong lịch sử lập pháp. Cuộc cách mạng tư sản Pháp là sự chống phong kiến một cách triệt để nên điều đầu tiên là pháp luật xoá bỏ các quan hệ phong kiến.Từ đây dân chúng có quyền tự do kinh doanh, quyền tự do trong hôn nhân,cho phép ly hôn…
3. Cách thức phân loại
Giai cấp tư sản phân loại pháp luật thành hai ngành lớn: công pháp và tư pháp. Ngành công pháp bao gồm Luật hiến pháp, luật hành chính, luật hình sự, luật tố tụng hình sự... Ngành tư pháp bao gồm: luật dân sự, luật tố tụng dân sự, luật lao động, luật thương mại,tư pháp quốc tế…